Tekst: Caroline Arps - Beeld: Shutterstock
3 vragen OVER...
3
Slaap!
Amsterdam UMC heeft enorm veel kennis in huis. Ysbrand van der Werf is hoogleraar Functionele neuroanatomie en weet alles over slapen. We vroegen deze ‘slaapprofessor’ naar de zin en onzin van dutjes op het werk.
1.
Overdag een hazenslaapje doen op het werk, goed idee?
“Dat hangt ervan af. Als je een goede slaper bent en je werk laat het toe, ga ervoor! Maar als je ‘s nachts moeite hebt met slapen, blijf overdag dan wakker. Je kunt je slaap beter opsparen voor de nacht. Houd je wel een powernap, slaap dan niet langer dan twintig minuten. Anders kom je in je diepe slaap. Wakker worden is dan moeilijk en je voelt je ‘groggy’, suf. Dus zet altijd een wekker en sta onmiddellijk op. Het beste tijdstip is tussen een en twee uur, zoals de siësta in Spanje. Dan raakt je biologische klok het minst van slag. Aan het eind van de middag slapen is bijvoorbeeld niet slim.”
2.
Die biologische klok, bestaat die echt?
“Jazeker! Er zijn uitgesproken avondmensen en ochtendmensen, dus een baan van negen tot vijf is niet ideaal voor iedereen. Per individu kan dit ook tijdens je leven veranderen. Kleine kinderen zijn meestal ochtendmensen, dat verschuift in de pubertijd. Achttienjarigen zijn maximaal avondmens. Bij mensen met jonge kinderen schuift de interne klok vaak noodgedwongen naar de ochtend. Ouderen worden meestal ook weer vroeg wakker.”
3.
Heb je nog tips voor collega’s die nachtdienst draaien?
“Begin zo uitgerust mogelijk aan je dienst. Als het een korte dienst is, zeg één nacht, kun je beter vasthouden aan je normale dag- en nachtritme. Dan sla je dus een nacht slapen over. Heb je een langere periode nachtdienst, schuif dan tijdelijk naar een nieuw ritme, dus overdag slapen en ‘s nachts wakker. Een powernap tijdens de nachtdienst kan een goed idee zijn. Eventjes slapen om de ergste vermoeidheid eraf te halen. Ook hier geldt: twintig minuten max. Voor mensen met nachtdienst zijn aanbevelingen ontwikkeld vanuit de chronobiologie. Dat is de wetenschap die biologische ritmes en interne klokken van levende organismen bestudeert. De app Goedenacht van Stichting Arbeidsmarkt Ziekenhuizen vind ik een aanrader.” •
1.
Overdag een hazenslaapje doen op het werk, goed idee?
“Dat hangt ervan af. Als je een goede slaper bent en je werk laat het toe, ga ervoor! Maar als je ‘s nachts moeite hebt met slapen, blijf overdag dan wakker. Je kunt je slaap beter opsparen voor de nacht. Houd je wel een powernap, slaap dan niet langer dan twintig minuten. Anders kom je in je diepe slaap. Wakker worden is dan moeilijk en je voelt je ‘groggy’, suf. Dus zet altijd een wekker en sta onmiddellijk op. Het beste tijdstip is tussen een en twee uur, zoals de siësta in Spanje. Dan raakt je biologische klok het minst van slag. Aan het eind van de middag slapen is bijvoorbeeld niet slim.”
2.
Die biologische klok, bestaat die echt?
“Jazeker! Er zijn uitgesproken avondmensen en ochtendmensen, dus een baan van negen tot vijf is niet ideaal voor iedereen. Per individu kan dit ook tijdens je leven veranderen. Kleine kinderen zijn meestal ochtendmensen, dat verschuift in de pubertijd. Achttienjarigen zijn maximaal avondmens. Bij mensen met jonge kinderen schuift de interne klok vaak noodgedwongen naar de ochtend. Ouderen worden meestal ook weer vroeg wakker.”
3.
Heb je nog tips voor collega’s die nachtdienst draaien?
“Begin zo uitgerust mogelijk aan je dienst. Als het een korte dienst is, zeg één nacht, kun je beter vasthouden aan je normale dag- en nachtritme. Dan sla je dus een nacht slapen over. Heb je een langere periode nachtdienst, schuif dan tijdelijk naar een nieuw ritme, dus overdag slapen en ‘s nachts wakker. Een powernap tijdens de nachtdienst kan een goed idee zijn. Eventjes slapen om de ergste vermoeidheid eraf te halen. Ook hier geldt: twintig minuten max. Voor mensen met nachtdienst zijn aanbevelingen ontwikkeld vanuit de chronobiologie. Dat is de wetenschap die biologische ritmes en interne klokken van levende organismen bestudeert. De app Goedenacht van Stichting Arbeidsmarkt Ziekenhuizen vind ik een aanrader.” •
Amsterdam UMC heeft enorm veel kennis in huis. Ysbrand van der Werf is hoogleraar Functionele neuroanatomie en weet alles over slapen. We vroegen deze ‘slaapprofessor’ naar de zin en onzin van dutjes op het werk.
Slaap!
3
3 vragen aan
